ผลิใบ รายงาน
กองบรรณาธิการ

พัฒนาคุณภาพชีวิตชายแดนใต้ด้วยเกษตรกรรม

          จังหวัดสงขลา สตูล ปัตตานี ยะลาและนราธิวาส เป็น 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ประสบกับปัญหาด้านเศรษฐกิจและสังคม โดยเฉพาะปัญหา
รายได้ของเกษตรกรที่ค่อนข้างต่ำไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ   และปัญหาความไม่สงบ  ความไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน   เป็นสาเหตุให้การ
พัฒนาในพื้นที่ไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควร

          ปัญหาที่สำคัญทางการเกษตรในพื้นที่ 5  จังหวัดชายแดนภาคใต้   คือประสิทธิภาพการผลิตต่ำ    ได้ผลผลิตในปริมาณต่ำและด้อยคุณภาพ
เนื่องจากประสบปัญหาขาดความรู้ทางด้านเทคโนโลยีการดูแลรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม     โดยเฉพาะการผลิตยางพาราซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลักใน
พื้นที่  การผลิตไม้ผล พืชไร่ รวมทั้งการผลิตพืชท้องถิ่น

          ด้วยเหตุนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์       จึงได้มอบหมายให้สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8  จังหวัดสงขลา  กรมวิชาการเกษตร
ดำเนินงานโครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในพื้นที่ 5   จังหวัดชายแดนภาคใต้        เพื่อสนับสนุนให้เกษตรกรได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี
ทางเลือกในการผลิตพืชที่เหมาะสมยิ่งขึ้น ซึ่งจะเป็นแนวทางหนึ่งที่ช่วยเพิ่มรายได้ เพิ่มความมั่นคง ยั่งยืนและเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นให้แก่เกษตรกร
ในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้

          การดำเนินโครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้  มีวัตถุประสงค์เพื่อลดปัญหาความยากจนของเกษตรกร
โดยอาศัยการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตภาคเกษตรกรรม   สร้างความยั่งยืนในกระบวนการพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม     โดยพัฒนาการเกษตรแบบ
มีส่วนร่วม และสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนในพื้นที่  และยังเป็นการขยายผลปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว   สู่การ
พัฒนาภาคเกษตรกรรมในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้

          โครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้นี้    ได้ดำเนินการตามรอยเบื้องพระยุคลบาทด้วยหลักการทรงงาน
“เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา”  ดำเนินงานในพื้นที่ตำบลเป้าหมายโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนระดับตำบล   จังหวัดชายแดนภาคใต้ของศูนย์
อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนใต้ (ศอ.บต.)  จำนวน 88 ตำบล 44 อำเภอ 5 จังหวัด  ประกอบด้วย จังหวัดสงขลา 4 อำเภอ 8 ตำบล จังหวัดสตูล
7 อำเภอ 14 ตำบล จังหวัดปัตตานี 12 อำเภอ 24 ตำบล จังหวัดยะลา 8 อำเภอ 16 ตำบล และจังหวัดนราธิวาส 13 อำเภอ 26 ตำบล

          ดำเนินโครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้    โดยอาศัยการบูรณาการจากหน่วยงานของสำนักวิจัยและ
พัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 และการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ ภายใต้การจัดสภาพแวดล้อมและสถานการณ์ที่เหมาะสม โดยการรวบรวมข้อมูล
พื้นฐาน ทำความเข้าใจกับชุมชน  ในเรื่องภูมิสังคม ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ สภาพเศรษฐกิจ และสรุปประเด็นปัญหา เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาภาค
การเกษตรในพื้นที่ให้เหมาะสม ให้เกษตรกรเข้าใจเทคโนโลยีการผลิตทางการเกษตร   เข้าถึงบริการของภาครัฐ    สามารถเลือกใช้เทคโนโลยีเพื่อ
พัฒนาตนเองและชุมชนได้

เข้าใจ

          ดำเนินกิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยี  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร  ให้กับเกษตรกรในพื้นที่ 5   จังหวัดชายแดนภาคใต้
โดยแบ่งเป็น 7 พืชหลัก ได้แก่ ยางพารา ไม้ผลเศรษฐกิจ ปาล์มน้ำมันพืชไร่เศรษฐกิจ พืชไร่อาหารสัตว์  พืชท้องถิ่นและพืชเศรษฐกิจอื่น ๆ  เพื่อให้
เกษตรกรในพื้นที่เข้าใจ เข้าถึง  องค์ความรู้สามารถนำไปปรับใช้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืช  โดยการฝึกอบรมทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ
มีการทดสอบความรู้ของเกษตรกรทั้งก่อน และหลังการฝึกอบรม


อบรมการแปรรูปมังคุด ลองกอง

          หลักสูตรที่อบรมใก้แก่เกษตรกร   ได้แก่ เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตยางพารา        เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
ลองกองและไม้ผลเศรษฐกิจอื่น ๆ เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตปาล์มน้ำมัน   เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชไร่เศรษฐกิจ
เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชไร่อาหารสัตว์  เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชท้องถิ่น    เทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพ
การผลิตพืชเศรษฐกิจและอื่นๆ

          ในปี 2555  มีเป้าหมายในการส่งเสริม และพัฒนาศักยภาพเกษตรกรจำนวน 15,000 ราย   เกษตรกรได้รับการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ
จำนวน 15,048 ราย คิดเป็น 100.32 เปอร์เซ็นต์ของเป้าหมาย  ซึ่งสามารถดำเนินงานได้สูงกว่าเป้าหมาย    และทำให้เกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจ
ถึงเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตรเพิ่มขึ้น หลักสูตรต่าง ๆ    ที่ถ่ายทอดให้กับเกษตรกรเป็นความต้องการของเกษตรกรใน
พื้นที่ เพื่อจะนำความรู้ที่ได้รับไปพัฒนาการผลิตและสามารถแก้ปัญหาทางการเกษตรในพื้นที่ เกษตรกรจึงมีความสนใจ ตั้งใจ และพร้อมที่จะเรียนรู้
เมื่อเกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจถึงเทคโนโลยีการผลิตพืชเพิ่มขึ้น   ทำให้สามารถนำไปพัฒนาอาชีพ  สร้างรายได้     เพิ่มความมั่นคงยั่งยืนให้กับ
ตนเองและสังคม


ยางแผ่นดิบ

เข้าถึง

          ดำเนินการสร้างแปลงต้นแบบ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืช 21 ชนิด  89 แปลง  476 ไร่  และผักไร้ดิน 150 มุ้ง  ในพื้นที่ศูนย์วิจัยและ
พัฒนาของกรมวิชาการเกษตร  ในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้    เพื่อให้เกษตรกรและประชาชนในพื้นที่สามารถ เข้าถึง      การบริการทางด้าน
วิชาการของกรมวิชาการเกษตร  เกษตรกรจำนวน 3,826 ราย     ได้เข้าถึงแหล่งเรียนรู้แปลงต้นแบบการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชภายในศูนย์ฯ
ทำให้เกษตรกรได้เข้าใจเรียนรู้วิธีการปฏิบัติดูแลรักษาตามเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืช  และปฏิบัติตามเกษตรดีที่เหมาะสม (GAP)
ของกรมวิชาการเกษตร ให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่


อบรมการกรีดยาง

          แปลงต้นแบบที่สร้างเพื่อให้เกษตรกรได้ใช้เป็นเป็นแหล่งเรียนรู้  ได้แก่ แปลงต้นแบบการผลิตยางพารา  ลองกอง  ผักไร้ดิน ข้าวโพดหวาน
สับปะรด อ้อยคั้นน้ำ ปาล์มน้ำมัน พืชไร่อาหารสัตว์ มังคุด มะพร้าวน้ำหอม ทุเรียน ปอคิวบา ส้มจุก ถั่วหรั่ง มันขี้หนู เตยหนาม มันเทศ ส้มโอทับทิม-
สยาม และกล้วยหิน


ลองกองเกรด A สตูล

          นอกจากนี้   เกษตรกรและเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ จำนวน 199 ราย    สามารถเข้าถึงองค์ความรู้นอกพื้นที่ด้านเศรษฐกิจพอเพียง การผลิตไม้ผล
การแปรรูปผลิตภัณฑ์  การตลาด การจัดการทรัพยากรในพื้นที่อย่างคุ้มค่า  การบริหารการจัดการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการผลิตในการ
ยกระดับคุณภาพและมาตรฐานของสินค้าเกษตรให้สมดุลระหว่างการผลิตกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างฐานการผลิต
ที่เข้มแข็ง พึ่งตนเองได้โดยยึดแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง  การศึกษาดูงาน  ทำให้ได้รับองค์ความรู้ใหม่ในการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร   เกิดแนวคิด
แนวปฏิบัติ ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์  สามารถนำเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาประยุกต์ใช้ในพื้นที่  สร้างแรงบันดาลใจในการสร้างอาชีพใหม่ และพัฒนา
อาชีพเดิมของตนเองและชุมชน

พัฒนา

          ขยายผลเทคโนโลยีการผลิตทางการเกษตรโดยร่วมกับเกษตรกร  นำองค์ความรู้ของกรมวิชาการเกษตรไป พัฒนา   เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ
การผลิตทางการเกษตร  ด้านยางพารา  ไม้ผลเศรษฐกิจ  พืชเศรษฐกิจ  พืชไร่อาหารสัตว์  และพืชท้องถิ่น     โดยมีเกษตรกรร่วมทำแปลงทดสอบ
เทคโนโลยีการผลิตพืชจำนวน 1,561 ราย พื้นที่ 3,186 ไร่ ทำให้ผลผลิตทางการเกษตรในแปลงเกษตรกรมีปริมาณและคุณภาพดีขึ้นและเกษตรกร
ได้รับผลตอบแทนสูงขึ้น

          โดยดำเนินงานใน 7 กิจกรรม คือ

          1.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตยางพาราในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้
          2.  การพัฒนาศักยภาพการผลิตไม้ผลเศรษฐกิจให้มีคุณภาพ
          3.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตปาล์มน้ำมันในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้
          4.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชไร่เศรษฐกิจ
          5.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชไร่อาหารสัตว์
          6.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชท้องถิ่น
          7.  การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจอื่นๆ

  
                             ดูงานยางพารา                                         คัดคุณภาพยางแผ่นดิบ                           

การดำเนินการ

          โครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในจังหวัดชายแดนภาคใต้  ระยะที่ 1 ดำเนินการในช่วงปีงบประมาณ 2550 – 2554    ได้สำเร็จลุล่วง
ไปแล้ว  แต่ยังเป็นเพียงส่วนน้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการของพื้นที่เป้าหมาย

          กรมวิชาการเกษตรจึงขยายการดำเนินการ   และเพิ่มกิจกรรมให้เหมาะสมกับพื้นที่ยิ่งขึ้นในโครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรในจังหวัด
ชายแดนภาคใต้  ระยะที่ 2  เพื่อแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้สอดคล้องกับงบประมาณงานวิจัยของประเทศ  ซึ่งจะดำเนิน
การในช่วงปี 2555 – 2559  โดยมีแผนการถ่ายทอดและมีผู้ใช้ประโยชน์ที่ชัดเจน มุ่งเน้นแผนงานวิจัยและพัฒนาเชิงรุก ตามรอยเบื้องพระยุคลบาท
ด้วยหลักการทรงงาน “ เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” เพื่อจะนำไปสู่การดำรงชีพที่มีความสุขตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง    โดยอาศัยการบูรณาการ
ระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ  ที่เกี่ยวข้องและการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่      มีเป้าหมายในการวิจัยและพัฒนาพืชเศรษฐกิจหลักและพืชท้องถิ่น
ที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้  คือ ยางพารา  ปาล์มน้ำมัน  ลองกอง  มังคุด  มะพร้าวน้ำหอม พืชไร่อาหารสัตว์
พืชไร่เศรษฐกิจ กล้วยหิน ส้มจุกและพืชผัก ฯลฯ ภายใต้การจัดสภาพแวดล้อมและสถานการณ์ที่เหมาะสม เอื้ออำนวยการต่อกระบวนการขับเคลื่อน
การพัฒนาการเกษตร  ที่จะก่อให้เกิดสันติสุขในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้


แปลงทดสอบข้าวโพดหวาน

          โดยคาดหวังว่าจะเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยฟื้นฟูและพัฒนาอาชีพการเกษตร    สร้างความหลากหลายทางชีวภาพและความยั่งยืนในระบบการผลิต
พืชของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้  เสริมสร้างทักษะของเกษตรกรเกี่ยวกับองค์ความรู้การผลิตพืชเศรษฐกิจ  และพืชท้องถิ่นที่สำคัญตาม
ระบบเกษตรดีที่เหมาะสม หรือ GAP ทำให้ช่วยลดค่าใช้จ่ายในการผลิตพืชและเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร   อันจะส่งผลในการยกระดับคุณภาพชีวิต
ของเกษตรกร    ทั้งยังเป็นการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในกระบวนการสร้างเครือข่าย   เพื่อการพึ่งตนเองและการพึ่งพาซึ่งกันและกันตาม
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  และเสริมสร้างความเข้าใจระหว่างกันและกันระหว่างเจ้าหน้าที่ภาครัฐและภาคประชาชน
จากการนำแนวทาง “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา”  ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ไปใช้ในการบริหารจัดการโครงการฯ    จะส่งผลในการช่วยลดปัญหา
ด้านความมั่นคงในพื้นที่อีกส่วนหนึ่ง

          การให้กำลังใจแก่ประชาชนหรือเกษตรกรในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้  ที่กำลังได้รับความเดือดร้อนจากเหตุการณ์ไม่สงบเป็นสิ่งที่คน
ในพื้นที่ต้องการเป็นอย่างมาก  การที่หน่วยงานภาครัฐเข้าไปมีส่วนร่วมในการพัฒนาการเกษตร นอกจากจะทำให้คนในพื้นที่มีกำลังใจในการดำเนิน
ชีวิตแล้ว ยังช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่ให้ดีขึ้นอีกทางหนึ่งด้วย

          หากเราร่วมมือกัน ไม่ว่าปัญหาอะไร พวกเราจะผ่านพ้นมันไปได้

(ขอบคุณ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 จ. สงขลา : ข้อมูล/ภาพประกอบ)

 

 

กรมวิชาการเกษตร ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 1090
โทรศัพท์ : 0-2561-2825, 0-2940-6864
โทรสาร : 0-2579-4406